Leitarvél: Hægt er að leita uppi valið efnisorð í textanum. Stutt er samtímis á Ctrl og F og orðið skrifað í gluggann.
Copyright ©: Leó M. Jónsson. Öll réttindi áskilin.

Brotajárn nr. 37
(Ath. Af gefnu tilefni er vakin athygli á að textinn sem hér birtist er svarið sem viðkomandi fær við spurningu með tölvupósti. Það sem birtist í Bílablaði Morgunblaðsins getur verið stytt vegna þess að rýmið í blaðinu er takmarkað við ákveðinn stafafjölda. Myndir og myndatextar í Mbl. eru valdar og samdir af starfsmönnum þess).
Varðandi fyrirsagnir, sem einhverjum kunna að finnast undarlegar án greinarmerkja, þá er það með ráðum gert til að rugla síður leitarvélina.

Vélaverkstæðið Kistufell selur samsettar blokkir (kjallara) fyrir Nissan 2.5 Tdi. Þeir eiga reyndar einnig á lager samsetta kjallara fyrir Nissan Patrol ZD30, nýjar pústþjöppur (túrbó) af algengustu gerðum auk þess að auka stöðugt úrval alls konar slithluta í stýris- og undirvagn fólksbíla og jeppa.

Áður en þú kaupir nýja vélar- eða sjálfskiptingartölvu fyrir hundruð þúsunda króna: Oft má gera við bíltölvur (ECU/OBD/TCU/TOD) fyrir brot af því sem ný kostar. Varahlutalagerinn í Kópavogi sendir tölvurnar til Bretlands til viðgerðar. Kynntu þér málið í síma 699 3737 - það gæti sparað þér veruleg útgjöld:


Áður en þú kaupir varahlut í sjálfskiptingu eða amerískan bíl skaltu kanna verðið hjá Jeppasmiðjunni við Selfoss (482 2858)) Það gætir sparað þér 50% af verði hlutarins hjá umboði eða öðrum varahlutasölum.

Leitarvél: Hægt er að leita uppi valið efnisorð í textanum. Stutt er samtímis á Ctrl og F og orðið skrifað í gluggann.
Copyright ©: Leó M. Jónsson. Öll réttindi áskilin.

Vetni getur gert kraftaverk ...
Undanfarna daga hef ég svarað tugum fyrirspurna um álit mitt á nýrri tækni sem fyrirtæki í Reykjavík, sem fæst við mótorhjólaviðgerðir, hefur þróað til að framleiða vetni í vélarrými bíla og sagt var frá í frétt í Morgunblaðinu. Fyrirtækið lofar allt að 30% eldsneytissparnaði eftir aðstæðum. Ég hef bent á að mýgrútur sé af svona ,,uppfinningum" á Netinu - margar trúverðugri en sú íslenska, en þó myndi ég ekki kaupa eina einustu þeirra, hvað þá nenna að prófa hana. En hér er búnaður sem raunverulega virkar og sparar örugglega helling af eldsneyti. Skoðaðu myndina mjög gaumgæfilega og þér mun verða ljóst að með þessum búnaði (klossaklemman kostar 2000 krónur í Stillingu) muntu ,,taka til fótanna" í bókstaflegri merkingu, þ.e. ganga miklu meira en þú hefur gert fram að ísetningu. Þessi hugvitsamlegi og hundódýri búnaður, sem við getum kallað ,,Þórsklemmuna," sparar því ekki einungis eldsneyti heldur styrkir líkamann og eykur holla útivist með því að stemma stigu við ofnotkun bílsins.

,,Þórsklemman" er ný uppfinning sem sparar helling af eldsneyti og eykur holla hreyfingu og útivist um leið (vélin fer ekki í gang nema þegar henni sýnist). Kostnaður er sáralítill. Búnaðurinn myndar vetnisgas (ekki spyrja hvernig), sams konar og setti Áburðar-verksmiðju ríkisins á hausinn hér um árið - áður en það blés Grafarvogsbyggðinni til himins (sem var heppni en ekki forvörnum að þakka).

229
Rafknúnar rúðuvindur: Forvörn
Engu er líkara en að sumir bílar séu ekki hannaðir til notkunar norðan 60. breiddarbaugs. Sem betur fer eru á því undantekningar. Sem dæmi má nefna að rafknúnar rúðuvindur í Daewoo-fólksbíl frá Suður-Kóreu endast að jafnaði 10-12 ár og rúmlega 200 þús. km. akstur. Hins vegar endast rafknúnar rúðuvindur í Renault Mégane II og Clio jafnvel ekki út venjulegan ábyrgðartíma sem er 3 ár eða 100 þús. km. Til að bæta ímynd sína framlengdi Renault ábyrgð á þessum búnaði og er fjallað nánar um það mál annars staðar í þessum þætti.

Rafknúnar rúðuvindur auka þægindi til muna. Bili búnaðurinn getur viðgerð verið dýr. Bíll með bilaðar rúðuvindur fær ekki fulla skoðun! Með tiltölulega lítilli fyrirhöfn og án teljandi kostnaðar má minnka líkur á að þessi búnaður bili. Algeng orsök bilunar eru stíf rúðuföls vegna ryks og annarra óhreininda sem oft má hreinsa úr fölsum með tannbursta. Á þjónustustöðvum olíufélaga og í bílabúðum fæst efni á úðabrúsa (silikon-smurefni) sem úðað er í og niður í fölsin eftir hreinsun. Rúðan rennur þá léttar upp og niður; minna álag á vinduna er virk forvörn (þetta er sama silikon-efnið og liðkar rennilása á fellihýsum).

Gangsetning Diesel-vélar
Loft hitnar þegar því er þrýst saman. Sé þrýstingur nægur myndast hiti sem getur kveikt í blöndu eldsneytisolíu og lofts. Þegar Diesel-vél er 5 °C eða kaldari auðveldar forhitun (glóðarkerti) gangsetningu. Erfið gangsetning í kulda en eðlileg eftir að vél hefur náð vinnsluhita er oft vegna óvirkrar eða vanvirkrar forhitunar. Af ýmsum ástæðum, m.a. til að auðvelda gangsetningu í kulda og til að draga úr loftmengun, hefur þjöppunarhlutfall í Diesel-vélum verið lækkað á 10-12 árum úr 22-23 :1 niður í 16-18 :1. Til að mynda nægan hita með lægri þjöppun þarf aukinn þrýsting við gangsetningu; - startarinn þarf að snúa vélinni hraðar. Það er gert með öflugri startara og kraftmeiri rafgeymi, t.d. með 2 rafgeymum í mörgum jeppum.

Sé gangsetning heitrar Diesel-vélar erfið, en þá nýtur forhitunar yfirleitt ekki, getur ástæðan verið slappur startari eða rafgeymir (ónógur snúningshraði) eða hálfónýtur toppstöðunemi (crank sensor). Þessi nemi bilar yfirleitt þannig að hann verður óvirkur við ákveðið hitastig en virkar kaldur og skráir því ekki bilunarkóða. Algeng orsök erfiðrar gangsetningar Diesel-jeppa, t.d. Toyota LandCruiser, er að annar rafgeymirinn er ónýtur.

Í miklum kulda má auðvelda gangsetningu Diesel-vélar með ,,startúða" (eter). Aldrei skyldi sprauta eter beint inn í inntak lofthreinsara, en þannig hafa Diesel-vélar verið eyðilagðar, heldur úða honum í tusku sem borin er að inntakinu.

Ónýtir rafgeymar geta verið yfirhlaðnir en þá myndast vetni undir þrýstingi, geymirinn getur bólgnað út og vetni lekið út. Við það myndast sprengihætta. Neisti getur valdið alvarlegu slysi (oft andlitsáverka) séu startkaplar ekki tengdir á réttan hátt: Svissað er af í báðum bílum. Plúspólar geyma (rauðar klemmur) tengdir og annar endi kapals tengdur mínuspól ,,dauða" geymisins (svört klemma). Síðast er hin svarta klemman tengd ,,jörð" í bílnum sem gefur strauminn. Öryggið felst í því að vera sem lengst frá vetninu, sem getur verið umhverfis ,,ónýta" geyminn, þegar síðasta tengingin fer fram en við hana myndast oft neistar.

Munurinn á afli vélar og togi
Á meðal tæknigilda sem skipta máli þegar meta skal eiginleika bíls eru afl og tog og sá snúningshraði (sn/mín) vélar sem skilar hámarki þessarra gilda. Aflið er gefið upp í hestöflum (ha) eða kílóvöttum (kW) en togið í njútonmetrum (Nm) eða pundfetum (lbf). Að öllu öðru jöfnu ræður afl vélar því hve fljótur bíll er að ná ákveðnum hraða. Dæmi: Með 200 ha vél er bíll fljótari að ná 90 km/klst heldur en með 150 ha vél. Að öllu öðru jöfnu ræður tog vélar því hve vel bíll heldur hraða með stöðugri inngjöf en við breytilegt álag. Dæmi: Með 315 Nm togi heldur bíll stöðugum 90 km hraða upp Ártúnsbrekku en með 280 Nm togi félli hraðinn um 7 km/klst í brekkunni.
Það gefur augaleið að togið hefur jafnframt með dráttargetu bíls að gera. Tog Diesel-véla er meira en bensínvéla með sama slagrými. Vegna þess að í Diesel-vél verður bruninn við stöðugan þrýsting en ekki stöðugt rúmtak, eins og í bensínvél, knýr bruninn stimpilinn lengur en í bensínvél. Því má hafa átaksarm sveifarássins lengri - snúningsátakið verður meira og varir lengur - slaglengd Diesel-vélarinnar er afleiðing þessa og því verður vinnsla hennar mun seigari og ónæmari fyrir mismunandi álagi.

Venjulegt Nissan-verð?
Spurt: Ég var að fá bílinn minn úr bilanagreiningu og þar kom fram að fremsti spíssinn er bilaður og hann þarf að skipta um. Bíllinn er Nissan Terrano II árgerð 2001 með 2,7TDi og keyrður 145 þús.
Í umboðinu kostar spíssinn 110 þús. kr.en hann fæst einnig í Vélalandi á 60 þús. Verðið þykir mér óhugnanlega hátt á báðum stöðum og velti fyrir mér hvort ekki sé hægt að panta þetta að utan með minni tilkostnaði - ef svo er, getur þú mælt með einhverjum aðila? Svo velti ég því fyrir mér hvort óhætt sé að kaupa spíssinn notaðan á bílapartasölu?

Svar: Þetta verð kemur ekki á óvart (Nissan-varahlutaverð). Ég myndi ráðleggja þér að kanna verð annars staðar. Ekki veit ég um erlendan aðila sem ég get bent á. En áður en þú kaupir spíssinn á 60 þús. kr. í Vélalandi (Brimborg á Vélaland og er þekkt fyrir hátt verð á varahlutum) skaltu kanna verðið hjá Vélaverkstæðinu Kistufelli á Tangarhöfða og hjá Jeppasmiðjunni (við Selfoss) en Jeppasmiðjan er yfirleitt með ódýrustu varahlutina og er með stöðugt vaxandi úrval varahluta. Varðandi notaðan spíss bendi ég þér á að hann ætti að mega fá prófaðan hjá Diesel-þjónustu fyrir ísetningu.

228
Renault Clio/Megané II: Rúðuupphalara-vandamál:
Umboðið stendur sig ekki ...
Margir Renault eigendur hafa lent í vandræðum vegna rafknúinna rúðuvindna sem hafa bilað. Áður en lengra er haldið skal bent á að draga má verulega úr líkum á því að upphalarar bili (í öllum bílum) með því að úða sílikónefni, sem fæst á úðabrúsum á næstu bensínstöð, í rúðufölsin. Efnið gerir fölsin sleipari og minni hætta verður á því að rafknúni búnaðurinn eða festingar klikki).

Spurt: Ég skrifa þér vegna vandamáls sem ég (og reyndar fleiri sem ég veit um) hef upplifað með Renault Megane II árg 2005. Þannig er mál með vexti að rafmagnsrúðuvindur á Renault Megane II bílnum mínum hættu að virka á einum af fjórum dyrum á bílnum, (afturdyrnar, farþegameginn). Þetta byrjaði eins og um væri að ræða sambandsleysi í stjórntaka þannig að rúðan rúllaði niður með höktum, og þegar þurfti að rúlla upp aftur, þá var þetta eins. Í eitt skiptið þegar ég kom að bílnum (hann var læstur) var rúðan komin niður, og ómögulegt að koma henni upp aftur. Ég varð því að panta tíma hjá BL til að fá þá til að líta á vandamálið. Þangað til var ég með plast límt fyrir rúðuna.

Þeir á verkstæðinu hjá BL færðu mér þær "gleðifréttir" að bilað væri stjórnborð sem er við mótorinn inni í hurðinni og að skipta þyrfit út öllu heila systeminu, þ.e. stjórnborð, mótor og sleðanum og að þetta allt saman myndi kosta litlar 120 þús. kr. þar sem að bíllinn væri kominn úr ábyrgð. Ég bað þá um að festa rúðuna uppi og taka hana úr sambandi, því ég ætlaði að bíða eftir að kreppan væri liðin hjá, því ég hefði ekki efni á þessu í það skiptið. Síðan eru liðin nær tvö ár, kreppan stendur enn, og enn er ekki búið að skitpa um rúðu-upphalarakerfið.

Núna, mér til mikillar ánægju, eða þá hitt þá heldur, lítur út fyrir að rúðu-upphalarinn á framdyrnum, bílstjórameginn, sé líka að fara. Sem sagt viðbótarkostnaður upp á aðrar 120 þús. kr! Ég veit um tvö önnur tilvik sambærileg þessu hjá öðrum Renault Megan II eigendum. Getur þetta verið eðlilegt að rúðuupphalarnir eigi bara að fara si-svona? Hefur þú heyrt um svona tilvik á ekki eldri bílum? Eru til aðrar lausnir en að skipta út öllu rafmagnsrúðu-upphalarakerfinu? Og er þetta ekki einfaldlega verkstmiðjugalli?

Svar: Í fyrsta lagi hefur Renault viðurkennt þessa bilun í rúðuvindum í Mégane II og Clio II sem framleiðslugalla. Í öðru lagi hefur Renault framlengt ábyrgð á þessum búnaði í 7 ár/160 þús. km. Renault hefur því greitt stærsta hluta viðgerðar-kostnaðarins sé bíllinn ekki orðinn 7 ára. Hins vegar er þetta ekki í fyrsta skiptið sem þeir hjá IH koma af fjöllum varðandi skráða og viðurkennda galla. Þessar bilanir í vindubúnaðinum eru tvenns konar; annars vegar losnar rúðan úr haldaranum og dettur niður í hurðina. Það er lagfært með því að setja nýjar klemmur úr næloni. Nýju klemmurnar fyrir framhurðirnar eru grænar (hlutanúmer 7701209 365) en hvítar fyrir afturhurðir (hlutanúmer 7701209 366). Hafi maður ekki þessar nýrri klemmur má bjarga málinu með því að þrífa festifleti með rauðspíra og setja á þá hraðlím (tonnatak) og festa á ný. Hins vegar er bilunin í vindunni sjálfri og lýsir sér þannig að rúðan festist í einhverri stöðu. Þá þarf að endurnýja vinduna alla, þ.e. mótor og sleða. Í báðum tilfellum er viðgerðin greidd af Renault sé bíllinn ekki orðinn 7 ára eða ekinn meira en 160 þús. km. Þetta eiga starfsmenn IH/BL að vita og geta, trúi þeir þessu ekki, fengið staðfestingu með einu símtali (á ensku) til Frakklands. Á meðal margra staða á Netinu þar sem fjallað er m.a. um þetta ,,Renault-mál" er http://scenicforums.com

Mercedes-Benz 914: Rafkerfisbilun
Spurt
: Ég er í vandræðum með M-Benz 914-vörubíl '93. Dauft hleðsluljós lýsir þegar hann er í gangi en hleður samt. Þetta byrjaði eftir að ég hafði notaði starttæki til gangsetningar. Þá neita 2 viðvörunarljós í mælaborðinu að slokkna þegar vélin gengur, annars vegar ljósið sem sýnir að pallurinn sé uppi og hins vegar ljósið sem sýnir að húsinu þurfi að læsa niðri. Búið er að yfirfara alternator hjá fagmönnum og mun hann í lagi. Sú viðgerð breytti engu nema fjárhagnum (30 þús. kr.). Í öryggjaboxinu er ferkantað stykki, merkt D+. Í því heyrast stundum smellir. Er þetta eitthvað sem þú kannast við?

Svar:
Þetta mun vera algengt í þessari gerð Benz-vörubíla og hefur áreiðanlega ekkert að gera með utanaðfengna aðstoð við gangsetningu. Stykkið í öryggjaboxinu er yfirspennuvörn. Smellirnir koma þegar skammhlaup verður í kaplinum frá alternator (missir kraftinn). Ástæðan er samleiðni milli leiðslna á ákveðnum stað í kaplinum. Rektu kapalinn frá alternator að vélarfestingunni og áfram yfir í grindina. Á þeim hluta er sláttur á kaplinum sem jagar smám saman sundur einangrun leiðslnanna innan í kaplinum. Opnaðu þennan hluta kapalsins og þá mun væntanlega blasa við skemmd einangrunsem þarf að laga og verja með ídragi.

Daewoo 1600: Truflanir
Spurt:
Ég er með Daewoo Lanos 1600 '99. Mikil eyðsla , gangtruflanir og ójafn lausagangur hefur verið um nokkurn tíma og ekkert breyst við ísvara. Kóðalestur sýndi ,,oxy sensor voltage." Hvað þýðir það?

Svar: Súrefnisskynjarinn er óvirkur. Hann er í pústgreininni fremst á vélinni. Frá honum liggur ein leiðsla í tengi á móts við háspennukeflin. Athugaðu hvort þessi leiðsla sé tengd og heil. Fáist súrefnisskynjarinn ekki í umboðinu færðu hann hjá N1 (Borg-Warner universal (220 OS700) og kostar 3867 kr. með vsk. Gamli skynjarinn getur verið gróinn fastur og þurft að glóðhita hann. Þú þarft því aðstoð verkstæðis við skiptin. Bílhagi ehf. er m.a. sérhæft í þjónustu við Daewoo og SsangYong.

Peugeot 206: Dularfull ,,vatnsgutl"
Spurt:
Ég á Peugeot 206 árgerð '99. Í akstri og snúningsmælir er á milli 2000-2500 þá heyrist mjög skrýtið hljóð - eins og frá vatnsrennsli í vélarrýminu eða undir mælaborðinu í 2-4 sek. Stundum hef ég fundið sérkennilega hitalykt í og af bílnum og hef þurft að bæta á kælikerfið reglulega. Vatnsgutlið heyrist næstum alltaf í akstri en hitalyktin kemur bara stundum. Ekki virðist vera samband á milli lyktar og þess hvort kælivökva vanti á kerfið. Hvað er réttast að gera í þessu máli? Hvernig hafa svona bílar reynst?

Svar:
Byrjaðu á því að athuga hvort kælikerfið sé þétt (hosur, miðstöðvarslöngur í lagi og allar klemmur eðlilega hertar, (lesandi sem hafði samband hafði lent í svipuðu og orsökin reyndist vera lekur tappi á vatnskassanum sem dró loft inn í kerfið), athugaðu einnig pakkningu á lokinu á yfirfallskútnum. Finnist enginn leki, en hann getur orsakað loft á kerfinu sem veldur svona hljóði og leka, skaltu fá verkstæði til að kanna hvort heddpakkning sé farin að leka; gutlið getur stafað af því að flýtur út úr yfirfallskúti og þá myndast oft pollur undir bílnum í stæði. Skoðaðu teppið á gólfinu undir mælaborðinu. Sé það blautt eða bleyta undir því eru líkur á að hitald miðstöðvarinnar sé lekt (ónýtt - þolir ekki aukinn þrýsting). Heddpakkning, vatnskassi og hitald miðstöðvar gefa sig vegna þess að kælivökvinn hefur ekki verið endurnýjaður á 3ja ára fresti samkvæmt fyrirmælum í handbók flestra bíla, - ekki frekar en bremsuvökvinn á 3-4ra ára fresti (rakamettun veldur pyttatæringu í afturhjóladælum) . Kælivökvi súrnar með aldri og tærir þá þéttifleti heddsins, sem er úr áli, þar til pakkningin lekur bensínblönduðu lofti út úr sílindra og út í vatnsgang. Peugeot 206 hafa staðið sig ágætlega sé vel um þá hugsað en varahlutir hafa þótt dýrir (verðkannanir FÍB og Bílsins) og endursöluvirði því lágt
.

ÁBENDING:
Jafn þrýstingur í dekkjum og víxlun þeirra á milli fram- og afturhjóla, sömu megin með reglulegu millibili, eykur endingu dekkja um 30-50%. Sé bíllinn framdrifinn, þ.m.t. jeppar og jepplingar með sjálfvirkt fjórhjóladrif, ætti að víxla dekkjum eftir hverja 8 þús. km en 10 þús. km. sé bíllinn afturdrifinn. Flest dekk eru slöngulaus. Hafa skyldi fyrir reglu þegar setja á ný dekk á felgur að endurnýja jafnframt ventlana í felgunum: Gamlir, óþéttir ventlar eru algeng orsök þess að loft lekur úr nýjum dekkjum sem þá slitna mun fyrr en ella.


227
Sorento: Dularfullir smellir í nýjum bíl
Spurt: Ég endurnýjaði nýlega Kia Sorento með árgerð 2011. Sá nýi er frábær en þó ekki gallalaus. Í honum eru aukahljóð - högg sem heyrast þegar farið er yfir hraðahindrun. Umboðið er búið að skoða bílinn nokkrum sinnum, hafa staðfest aukahljóðið en ekki fundið orsökina. Bíllinn hefur verið ,,hristur" í ,,píningarbekk" hjá skoðunarstöð án þess að uppspretta aukahljóðsins hafi fundist. Framleiðandinn virðist ekki kannast við þennan ,,galla." Að vonum er ég ekki sáttur við bílinn með þessum aukahljóðum - getur þú ímyndað þér hvað þetta gæti verið?

Svar: Það vill svo til að ég prófaði svona bíl á dögunum. Þegar farið var yfir hvassar hraðahindranir heyrðust skellir í botni bílsins. Undir hvorum framstól er stokkur úr hörðu plasti sem veitir miðstöðvarblæstri til afturrýmis. Stokkarnir reyndust lausir og smullu utan í stálbrík við högg. Endurbætt festing leysti málið. Og til að enginn kaupi nú köttinn í sekknum má bæta því við að Kia Sorento, frá og með árgerð 2010, er ekki jeppi lengur heldur jepplingur. Grindin er horfin og millikassinn með. En í staðinn er kominn sítengt aldrif (sjálfvirkt fjórhjóladrif) sem má læsa á milli fram- og afturhjóla og miklu skemmtilegri og sprækari Diesel-vél.

Hvað er DAC og ADB?
Spurt:
Minn Toyota LandCruiser 100 (stóri bíllinn) með 4.2ja lítra Diesel-vélinni (með Denso-olíuverki). Hann á að vera búinn sjálfvirku kerfi sem nefnist DAC. Mér er sagt að þetta sé mótorbremsa en er ekki alveg að kaupa það. Getur þú skýrt þetta fyrirbrigði?

Svar: Toyota nefnir þetta kerfi DAC sem er skammstöfun fyrir Downhill Assistance Control (Rover nefnir sama kerfið ADB = Automatic Descende Braking). Þetta er ekki mótorbremsa en í sinni einföldustu mynd er hún spjald sem lokar fyrir útstreymi úr pústgrein og notar þannig vélina sem hamlara þegar draga þarf úr ferð þungs bíls niður í móti. DAC-kerfið virkar sjálfkrafa þegar farið er niður mikinn halla, í L og bremsum beitt. Kerfið notar ABS-læsivörnina til að auka stöðugleika bílsins og sérstakt DAC-box, sem þú sérð ofan á olíuverkinu, sér til þess að engin inngjöf á sér stað. Þessi búnaður er einungis í sjálfskiptum bílum en hluti af kerfinu byggist á því að láta skiptinguna halda við. DAC-kerfið í Toyota og ADB-kerfið í t.d. Range Rover gegna því sama hlutverki, þ.e. að auka öryggi með auknum stöðugleika þegar farið er niður mikinn bratta á ójöfnu undirlagi. Kerfið kemur jafnframt í veg fyrir að bílstjórinn geti gert meiriháttar mistök.

Hvernig bíl átt þú Leó?
Spurt: Ég er einn þeirra sem hef leitað til þín um val á bíl og ekki orðið fyrir vonbrigðum. Því er ég forvitinn um hvaða bíl þú ekur sjálfur dags daglega. Ég geri mér grein fyrir að þetta er persónuleg spurning og mér fyndist ekkert óeðlilegt við það þótt þú kysir að svara henni ekki.

Svar: Ég hef ekkert á móti því að svara þessari spurningu, en svarið mun líklega koma einhverjum á óvart. Þótt ég sé áhugamaður um bíla og hafi átt marga vandaða eðalvagna hér áður fyrr (þegar hægt var að gera út bíl) þá hefur afstaða mín til bíla breyst með aldrinum. Ég er ekki spenntur fyrir dýrum bílum og snobba ekki stöðutáknum sem kosta margar milljónir. Við hjónin notum 2 bíla: Annar þeirra er 1998 árgerð af Daewoo Nubira Station 1600 beinskiptur bensínbíll. Hann keypti ég fyrir 8 árum í slæmu standi og fyrir slikk. Ég endurbyggði bílinn. Hann er í toppstandi, eyðir 8,5 lítrum og er ekinn 212 þús. km. (Þennan Nubira Station hef ég talið einn besta stationbílinn á markaðnum frá því ég reynsluók honum nýjum haustið 1997). Hinn er 1996 árgerð af Opel Vectra með 1,7 turbóDiesel-vél (Isuzu-vél) sem eyðir 6 lítrum og er kominn í 440 þús. km. Svo hef ég tæplega 17 ára gamlan Ford Ranger Pickup 4x4 fyrir flutninga, keypti hann fyrir 10 árum og hef haldið honum í toppstandi. Á undan mér átti hann rófnabóndi fyrir austan fjall og sá keypti hann nýjan af Glóbus 1993. Svo á ég tvö leikföng sem ég hef ekki lengur efni á að nota, annað er Lincoln LS en hinn Ford Thunderbird. Til viðbótar á ég 3 fornbíla sem ég hef ekki haft tíma til að sinna en fornbílarnir voru 14 fyrir nokkrum árum auk breytts AMC CJ5-jeppa en það dót hef ég losað mig við.

LandCruiser 90: Glóðarkertin geta eyðilagt vélina
Spurt: Ég rakst á grein á vefsíðunni þinni (www.leoemm.com) þar sem þú bentir á að nauðsynlegt væri að endurnýja glóðarkertin í Toyota LandCruiser 90-jeppa með Dieselvél eftir um 90-100 þús. km. akstur. Ég tók ekki áhættuna, keypti glóðarkerti hjá N1 og endurnýjaði. Í ljós kom að oddinn vantaði á eitt þeirra (sjá mynd). Vélin gengur eðlilega án aukahljóða og gangsetning er nú auðveldari að morgni. Er ástæða til að láta athuga þetta frekar?

Svar: Ég hef áður vakið athygli á þessu máli og ekki að ástæðulausu. Til að valda ekki óþarfa áhyggjum mun þessi 100 þús. km. ending einungis eiga við LC90 (þótt ég taki ekki ábyrgð á því). En tjón af þessum völdum getur verið mikið og dýrt. Vonandi hefurðu verið heppinn og sloppið við skemmdir. Fullkomnari vélaverkstæði eiga fjársjárbúnað sem hægt er að renna inn um kertagat til að skoða brunahólf, ventla og stimpilkoll. Glóðarstifti kertanna geta verið úr ryðfríu stáli og verða því ekki fjarlægð með segulstáli.

Saab 9-5: Ónýt tímakeðja?
Spurt: Á gamlan og góðan Saab 9-5 með 4ra sílindra 2ja lítra vél, ekinn 176 þús. km. Hringl og lítilsháttar smellir heyrast í vélinni í lausagangi - annars er bíllinn í fínu lagi. Á verkstæði í minni heimabyggð er mér sagt að hljóðin séu í slitinni tímakeðju og hana þurfi að endurnýja. Það skilst mér að sé dýrt verk. Fást viðgerðarhandbækur fyrir þessa bíla?

Svar: Tímakeðjan á að vera eins og ný eftir 176 þús. km. Oftast er ástæða þess að slaknar á tímakeðjunni sú að hringrásaröndun vélarinnar hefur teppst. Þá myndar rakaþéttni skúm innan í ventlalokinu sem smám saman stíflar smurrásir. Sjálfvirkur strekkjari tímakeðjunnar, sem er knúinn með þrýstingi frá smurkerfinu, stíflast, stirðnar eða festist vegna óhreininda. Eftirfarandi leysir oftast málið og sparar tugþúsundir króna: Öndunarkerfið hreinsað og blásið út. Hreinsiefni (Engine flush) sett saman við smurolíuna og vélin látin ganga heit í 30 mín. Smurolían endurnýjuð ásamt síu. Ég mæli með syntetískri Valvoline 5w-40 (Poulsen). Notaðu hana 5000 km og endurnýjaðu þá aftur með sams konar olíu og síu. Skal ég hundur heita verði tímakeðjan ekki til friðs upp frá því. Hægt er að fá tímakeðju fyrir þessa vél sem er þrædd í. Vanur maður er hálftíma að því. Haynes-viðgerðarbækur (á ensku) hafa fengist hjá N1 og Bókabúð Steinars.

ÁBENDING: (enn og aftur af gefnu tiloefni)
Íslendingar, og fleiri, klæmast á 3 bílheitum umfram öðrum. Þau eru alþjóðlega skráð vöruheiti í eigu bílaframleiðanda: Vauxhall. Bretar bera þetta tegundarheiti fram sem ,,Voxhol." Íslendingar klæmast á því og nefna ,,Vúxhall," setja jafnvel stút á munninn. Enn þekktari ambaga tengist Renault: Frakkar, og þeir sem kunna frönsku, bera það fram sem ,,Reno." Íslendingar, sem vilja hafa vit fyrir Frökkum, bera Renault fram sem ,,Runo" eða ,,Runó." Vilji fólk auglýsa nesjamennsku sína sérstaklega ber það Porsche fram sem ,,Porch" en við það spretta burstirnar upp á fagfólki í bílaiðnaði. Heitið er tjékkneskt og alþjóðlegur framburður þess er ,,Porshé."

Chevrolet Captiva: Jepplingur sem ber af
Hér á Vefsíðu Leós hefur oft verið bent á óeðlilega hátt verð á varahlutum og þjónustu hjá þeim bílaumboðum sem bankar hafa yfirtekið eftir að eigendur þeirra keyrðu í þrot. Engu er líkara en að Hekla og IH/BL hafi framið viðskiptalegt ,,harakiri" með okri á varahlutum og þjónustu (bæði fyrirtækin hafa nú losnað úr viðjum banka og nýir eigendur teknir við, eða eru að taka við, - svo von er til þess að Eyjólfur hressist!). Gamlir okrarar á borð við Bernharð og Brimborg voru orðnir eins og mæðastyrksnefnd fyrir bíleigendur í samanburði. Það furðulega við þetta ástand er að samt sem áður er fólk að kaupa bíla af þessum umboðum - jafnvel bíla sem reynst hafa bilanagjarnari en aðrir (VW), misheppnuð hönnun (eyðsluhákurinn Ford Escape), þekktir gallagripir (Nissan) eða bílar með fyrirsjáanlegan vandræðabúnað (MMT-skiptingin í Toyota). Á sama tíma eru hér á markaðnum Chevrolet-bílar frá Suður-Kóreu sem eru vandaðri hönnun og betri smíði en evrópskir bílar (að undanskildum Porsche). Þessir Chevrolet eru betur búnir, miðað við verð, en aðrir bílar af sambærilegri stærð. Meiri en áratugsreynsla er komin á vélbúnað, undirvagn og boddí þessara Chevrolet-bíla (Daewoo sem reynst hefur betur en evrópskir fólksbílar á borð við Peugeot og Citroën, svo 2 dæmi séu nefnd). Chevrolet Captiva og Kia Sorento eru, að mínu mati, bestu kaup í Diesel-jepplingum hvað varðar hönnun, sparneytni, búnað, verð og gangöryggi - t.d. miklu sterkari bílar en Honda CR-V og verulega skemmtilegri og rúmbetri en Toyota RAV4. Það sem einnig skiptir máli er að umboðið fyrir Chevrolet hefur ekki verið yfirtekið af banka. Varahlutaþjónusta hefur reynst vel viðunandi og verð ekkert óhagstæðara en hjá keppinautum. Vilji neytendur beita því valdi sem þeir eru sagði hafa - ættu þeir að beina viðskiptum sínum í auknum mæli að þeim fyrirtækjum sem standa uppi í hárinu á þeim sem t.d. FÍB segir stunda skipulagt okur á bíleigendum.

Gamall Patrol sem kokar við inngjöf
Spurt: Ég er með '96 módelið af patrol sem er með Kokar. Þetta lýsir sér þannig að Eftir að túrbínan kemur inn eftir 2000 snúninga þá fer hann að koka og verða leiðinlegur. Bíllinn er einnig leiðinlegur í gang. Þetta er ekki hráolíusían ég er búinn að skipta um hana. Er þetta þá ekki hugsanlega sé skítur/vatn í tanknum eða eitthvað slíkt og start truflarnir að það sé farið glóðakerti?

Svar: Allt sem þú nefnir kemur til greina. En með tilliti til aldurs bílsins og áður en þú ræðst í miklar framkvæmdir skalti kanna lagnirnar aftur í tank - þetta hljómar eins og falskt loft. (Í ljós kom að rörin ofan á tanknum voru ryðguð sundur).


225
1100 þúsund króna mismunur á sömu viðgerð á sjálfskiptingu í
Nissan Pathfinder!
Spurt: Ég á Nissan Pathfinder árg.2006. Í sumar fór sjálfskiptingin þegar rör gaf sig í kælilögn milli skiptingar og vatnskassa. Kælivökvi komst í skiptinguna og olli miklum skemmdum. Þar sem bíllinn var á 4. ári taldi umboðið að ekki væri um ábyrgð að ræða og þar könnuðust menn ekki við þessa bilun sem galla. Mér var sagt að endurnýja þyrfti bæði sjálfskiptinguna og vatnskassann. Umboðið áætlaði kostnaðinn 2,2 miljónir króna. ,,En þar sem IH væri að reyna að bæta þjónustuna, " eins og það var orðað, bauðst það til að gera við bílinn fyrir aðeins 1,7 miljónir króna! Eftir ábendingu hafði ég samband við Jeppasmiðjuna á Ljónsstöðum við Selfoss. Þar var gert við skiptinguna og vatnskassann fyrir 600 þús. kr. Hjá Jeppasmiðjunni var mér sagt að mitt tilfelli væri 12. Pathfinder-sjálfskiptingin sem þeir hefðu lagfært vegna sams konar bilunar. Kannast þú við þennan ,,galla" í sjálfskiptingum í Nissan Pathfinder?

Svar: Viðbrögð Nissan-umboðsins eru hætt að koma mér á óvart. Þetta er þekkt bilun í Nissan Pathfinder frá og með árgerð 2003 (sjá vefslóðir hér að neðan). Gallinn er ekki í sjálfskiptingunni sjálfri, sem er 5 gíra af hefðbundinni gerð (ekki CVT eins og í X-Trail), heldur í vatnskassanum sem er með innbyggðan kæli fyrir sjálfskiptinguna. Sá kælir hefur gefið sig unnvörpum oft með þeim afleiðingum að skiptingin eyðileggst, eins og sjá má á vefslóðunum hér á undan. Sé ráð í tíma tekið má forðast þessa dýru bilun með því að setja stuttar háþrýstislöngur (fjöðrun) á tengistútana á vatnskassanum fyrir skiptinguna og stytta rörin sem þeim nemur (það hefðu flest umboð gert á ábyrgðartímanum). Oftar en ekki er vatnskassinn byrjaður að skemmast þannig að öruggari forvörn fæst með því að aftengja kælinn í vatnskassanum og koma fyrir sérstökum kæli fyrir skiptinguna í staðinn. Sjálfskiptingarkælar frá B&M hafa fengist hjá N1, Bílabúð Benna, Jeppasmiðjunni og víðar. Þeim er fest framan á vatnskassann.
(www.carcomplaints.com/Nissan/Pathfinder/.../transmission/coolant_leaked_into_transmission.shtml og www.ask.com/questions.../Nissan-Pathfinder-Transmission-Problems).
Ath. Sams konar bilun í lélegum vatnskassa í Toyota LandCruiser 90 hefur eyðilagt skiptingar í þeim á sama hátt og í Pathfinder. (Á ekki við LandCruiser 110). Og hafi einhver talið sig hólpinn að eiga handskiptan Nissan Pathfinder er svo ekki; þeir eru jafnvel enn verri því í þeim er kúpling með 2 svinghjólum - meingallað helvíti sem þolir engin átök og er aldrei til friðs.

Skekktar álfelgur má rétta
Spurt: Í hálku varð ég fyrir því óhappi að bíllinn rann til á hringtorgi og skall utan í steinkant. Síðan hef ég fundið titring í bílnum, sem er á upphaflegum léttmálmsfelgum, og reikna því með að önnur eða báðar vinstra megin hafi skemmst (skekkst) þótt ekki sjái á þeim. Mér datt í hug að þú hefðir ráð við þessu?

Svar: Verkstæði uppi á Ártúnshöfða, felgur.is, er sérhæft í að gera við og rétta nánast allar gerðir felga undan öllum gerðum bíla og tækja, þ.m.t. léttmálmsfelgur. Séu felgurnar skekktar en ekki sprungnar/brotnar, geturðu sparað þér talsverða peninga með því að láta rétta þær.

Honda CR-V : Bilunarljós lýsir stöðugt
Spurt: Gangtruflun í Honda CR-V '05 reyndist vera vegna stíflaðs hvarfa. Hreinsað var út úr hvarfanum og súrefnisskynjari endurnýjaður. Gangur og vinnsla eru eðlileg en bilunarljósið í mælaborðinu lýsir stöðugt. Kóðalestur sýndi ,,Catalyst system low effiency PO 420." Hvað getur það þýtt?

Svar: Þar sem súrefnisskynjarinn er aftan á hvarfanum sem búið er að hreinsa innan úr (og er því óvirkur) er eðlilegt að bilunarljósið lýsi. Það hverfur ekki fyrr en með nýjum hvarfa. Þú færð hann og ísetningu fyrir lægra verð hjá BJB-þjónustunni í Hafnarfirði.

ÁBENDING:
Ótrúlega algengt er að eigendur jeppa með háu og lágu drifi verði fyrir því, þegar færð er slæm, að framdrifið, sem þeir stóla á, reynist óvirkt - jafnvel þrátt fyrir nýlega (dýra) ábyrgðarskoðun. Til að losna við óþægindi, kostnað og tafir, sem óvirkt framdrif getur valdið, ráðleggur framleiðandi jeppans að sett sé í framdrif og lágt drif einu sinni í mánuði allan ársins hring. Þannig má girða fyrir að drifbúnaður stirðni og verði óvirkur vegna notkunarleysis.

224
Opel Astra í rugli
Spurt: Á í vandræðum með gangtruflun í Opel Astra 1.4 1997 með Multec Cfi innsprautun. Fann ekkert um svona kerfi í pistlunum þínum á Vefsíðu Leós. Vélin gengur ekki lausagang, drepur á sér, heldur ekki stöðugum snúningi nema gjöfin sé stigin í sífellu. Það eina sem fær vélina til að ganga eðlilega er að klemma saman sogslönguna til MAP skynjarans, þ.e. sé krafttöng á slöngunni og vélinni haldið í 2-3 þús. snúningum þá gengur hún eðlilega og hnökralaust. Eftir að hafa gengið lausagang smátíma byrjar hún að hökta, bilunarljósið kviknar og hún stöðvast nema gefið sé inn og vélinni haldið á hærri snúningi þá slokknar bilunarljósið aftur. Ég finn engan sogleka. Hvað á maður að gera í svona stöðu?

Svar: Prófaðu vélina með bensíngeyminn opinn. Breyti það einhverju getur loftunarrofinn á bensíngeyminum verið óvirkur. Þrífðu inngjafarkverkina og spjaldið með spíra og tannbursta. Á þessari vél er enginn loftflæðiskynjari né lofthitaskynjari í barkanum að inngjafarkverkinni. Hins vegar er MAP-skynjari tengdur soggreininni og hann, ásamt súrefnisskynjaranum (1 leiðsla) gætu verið ónýtir. MAP-skynjarann færðu á partasölu en Vaka eða BJB-þjónustan gætu átt súrefnisskynjara. Annað sem borgar sig að kanna er hvort spíssinn í inngjafarkverkinni sé örugglega að skila því magni sem vélin þarf af eldsneyti. Rafspólan sem opnar hann getur verið slöpp. Þú gætir fengið inngjafarkverk með spíss og spólu á partasölu.

Renault Megane sem mengar og eyðir
Spurt: Ég er með Renault Megane 1600, 16 ventla árgerð 2006 sem eyðir talsvert meiru en mér finnst eðlilegt. Í árlegri skoðun fyrir nokkru var skráð athugasemd vegna mengunar (CO og HC of hátt). Bíllinn er ekinn 38 þús. km. Það hefur ekkert verið gert við vélina annað en það sem gert er á smurstöð, þ.e. endurnýjun smurolíu o.s.frv. Bilunarljósið hefur alltaf slokknað eftir gangsetningu. Nú þarf greinilega að gera eitthvað meira. Hvað ráðleggur þú?

Svar: Eyðslan og mengunin sem mælist bendir til þess að endurnýja þurfi kertin. Um leið þyrfti að skoða þéttingarnar (O-hringi) sem eru á spönginni sem heldur kertahulsunum saman - þær vilja gefa sig og þá kemst vatn niður í kertabrunnanna og veldur ójöfnum neista. Um leið myndi maður endurnýja bensínsíuna og bæta ísvara (isoprópanól) í bensínið, t.d. hálfri 125 ml. brúsa. Mig grunar að þetta myndi lagfæra ganginn og minnka eyðsluna og mengunina í útblæstrinum þannig að hún yrði viðunandi.

,,Dauður" Musso
Spurt: Ég á Musso árgerð 1999. Hann er með 2,9 lítra Diesel-vél með túrbínu. Ég drap á bílnum fyrir utan hús hjá mér í hádeginu og ætlaði svo af stað aftur hálftíma seinna en þá er bílinn steindauður og neitar að fara í gang . Ekkert heyrist þegar ég snéri lyklinum í svissnum og engin ljós kvikna í mælaborðinu og engin ökuljós. Hvað í ósköpunum getur verið að?

Svar: Ónýtt geymasamband, ónýtur rafgeymir eða bein útleiðsla í gegn um alternator. Skoðaðu geymasamböndin. Sé ekkert óeðlilegt við þau myndi maður aftengja mínuspólinn og fá straum með startköplum frá öðrum bíl, á plúspólinn á geyminum og jarðsamband á leiðsluna, sem þú losaðir af. Kvikni þá ljós og gangsetja má vélina er rafgeymirinn ónýtur eða alternatorinn bilaður.

223
Jeep Cherokee: Hvað er þú að pípa?
Spurt: Minn annars fína Jeep Cherokee 1995 plagar þjófnaðarvörn sem ekki virkar eðlilega. Fjarstýringin virkar ekki nema þegar henni sýnist. Kveiki ég á útvarpinu með miðstöðina blásandi líður ekki á löngu þar til rafgeymirinn tæmist. Þá fer þetta helv. hávaðakerfi í gang með óþolandi pípi. Einhvern veginn hefur mér þó tekist að þagga niður í því með því að gangsetja vélina - þar til nú að startarinn virkaði ekki og kerfið pípti þar til það gekk af geyminum ,,dauðum." Hvernig get ég gert þetta óþolandi kerfi óvirkt?

Svar: Þjófnaðarvörn á að læsa neistakerfi vélar þegar spenna rafgeymis fellur undir ákveðin mörk og á m.a. að koma í veg fyrir að tengja megi framhjá. Losaðu jarðsambandið af mínuspól geymisins og reyndu að hlaða hann. Taki hann ekki við hleðslu eftir 2-3 klst. er hann ónýtur. (Yfirleitt má reikna með því að geymir sé ónýtur nái pólspennan ekki 10,5-11 voltum). Hlaðist geymirinn þannig að gangsetja megi vélina ráðlegg ég þér að láta mæla geymi og hleðslukerfi hjá rafgeymasala (sú þjónusta er yfirleitt veitt ókeypis, t.d. hjá Max-1, Skorra, N1 o.fl.). Varðandi fjarstýringuna þá er oftast tvennt sem veldur truflun: Annars vegar sambandsleysi í lykli/sendi eða léleg rafhlaða sendis. Hins vegar sambandsleysi(slit/bilun) í rofum. Stundum er það rofi í læsingunni innan í bílstjórahurðinni eða ónýtur dyrastafsrofi (rofar eru í öllum dyrastöfum og körmum skottloks/hlera en þeir stjórna jafnframt inniljósunum). Takist þér ekki að gera við þetta sjálfum skaltu leita til fagmanna hjá Nesradíó (Síðumúla 19). Þeir eru sérfræðingar í þjófnaðarvörnum bíla.

VW Golf 4Motion: Seigjukúpling í stað millikassa
Spurt: Ég hef áhuga á VW Golf 4Motion '03, ekinn um 140 þús. Hvernig hafa þessir bílar reynst hérlendis. Myndir þú mæla með svona bíl þetta mikið eknum?
Veist þú hvort að 2ja lítra vélarnar þessum bíl eru með tímareim eða tímakeðju?

Svar: Persónulegt álit á bílum er smekksatriði en ekki dómur. Varðandi þennan ákveðna Golf (4Motion), sem er með sítengt aldrif (án millikassa), er varla marktæk reynsla fyrir hendi vegna þess hve þeir eru fáir hérlendis. En ýmislegt má ráða af skrám yfir bilanatíðni, t.d. í Skandinavíu. Árgerðir 1997 til og með 2004 af VW Golf, Jetta, Bora og Passat eru á meðal þeirra bíla sem oftast bila og ætla má að séu einna dýrastir í rekstri. Hérlendis hafa gírkassar reynst ónýtir (sjálfskiptingar hrein martröð), bilanir í rafkerfi tíðar og þannig áfram endalaust - því miður - því þetta eru snaggaralegir og liprir bílar í akstri. 2ja lítra vélarnar eru þær sömu og VW og Audi A3 (vélarkóði AEG). Þær eru með tímareim og næstum undantekningarlaust er vatnsdælan ónýt þegar komið er að endurnýjun tímareimar við 90-100 þús. km. 2ja lítra V6-vélin (VR6) er sú sama í VW og í Audi A4. Hún er hins vegar með tímakeðju sem endist vélina.

Renault Laguna: Oft veldur lítil slanga ....
Spurt: Renault Laguna árg. '04 hefur fengið athugasemdum við skoðun um mengun (CO 2,4 og 1,7 í síðari skoðun). Lambda mældist 0,92 við fyrri skoðun en eftir góðan ,,útblástur" fór það í 1.0 sem telst rétt mæling. Hvað getur valdið þessari mengun að þínu mati.

Svar: Á hvalbaknum er lítil plastdós úr hvítu eða gulu plasti. Þetta er loftþyngdarskynjari (MAP-sensor). Frá honum liggur slanga í soggreinina. Þessi slanga er oft lek - þá minnkar Lambda-gildið (þ.e. bensínblandan verður of feit) og sót safnast á súrefnisskynjara og fyrir í útblásturskerfinu. Þessi slöngubútur kostaði um 8 þús. kr. í umboðinu. Þú færð svona slöngu fyrir 500 kr. í Poulsen, hefur hana aðeins lengri og býrð beygjuna til með slaufu.

ÁBENDING:
Fæstum fólksbílum eða jeppum er ekið hlöðnum. Því hvílir yfirleitt meiri þungi á framhjólum en afturhjólum framhjóladrifinna bíla (flestum jepplingum er ekið í framdrifi sé ekki þörf fyrir sérstakt veggrip). Af þessu leiðir að dekk slitna örar á framhjólum en afturhjólum. Með því að víxla dekkjum reglulega á milli fram- og afturhjóla, t.d. eftir hverja ekna 10 þús. km. getur ending dekkjagangs aukist um 25-30% sem sparar tugþúsundir króna. Max-1 auglýsir nú víxlun fyrir 1000 kr. Það eru örugglega hagkvæm viðskipti.


222
Skoda Octavia: ,,Haltrar heim"
Spurt: Ég á Skoda Octavia, '05, ekinn 94 þ. 2.0 lítra FSI bensínbíl. Vélkerfið fór í ,,Safe mode". Ég fór með hann á verkstæði og lét lesa vélartölvuna. Útkoman var bilunarkóði P1545 (throttle valve controller ). Þeir á verkstæðinu hreinsuðu minni tölvunnar og endurræstu. Skömmu seinna fór kerfið aftur í þennan bilanaham (safe mode). Hjá umboðinu var mér sagt að þetta stykki sem stjórnaði inngjöfinni kosti nýtt um 130 þús. Kr. Ég er ekki sáttur við að þurfa að borga þá upphæð fyrir þetta. Mundir þú telja að hægt væri að laga þetta á ódýrari hátt eða jafnvel fá þetta stykki einhvers staðar ódýrara en í umboðinu?

Svar: Ég er ekki viss um að þú þurfir að kaupa neitt. Það kemur fyrir þegar ekið hefur verið með óhreina loftsíu að óhreinindi setjast í inngjafarkverkina, á spjaldið og geta gert það að verkum að spjaldásinn verður stirður. Rafstýrður mótor í kverkinni, sem stýrir lausagangi getur verið stirður vegna óhreininda (throttle step-motor). Ástigið (inngjöfin inni í bílnum) er þrepalaus rofi (throttle valve controller). Sé loftbarkinn losaður frá kverkinni og spjaldið og umhverfi þess hreinsað með hæfilega stífum listmálarapensli eða tannbursta og ,,Carburettor Cleaner" (fæst á úðabrúsum á bensínstöðvum) og passað upp á að opna lítil göt með nál eða fínum vír, sem eru hvort sínu megin við spjaldið, spjaldið liðkað á ásnum með WD-40 og þetta síðan þurrkað með hreinni léreftstusku, getur inngjöfin virkað eðlilega á ný. Þú getur losað inngjafarrofann frá gólfinu og reynt að þrífa hann með WD40 og þrýstilofti. Til að endurræsa vélartölvuna og losna við ,,safe mode" þarftu ekki á aðstoð verkstæðis að halda. Það á að vera hægt með því að opna húddið og bílstjórahurðina og svissa einu sinni á - án þess að starta. Gagnist ekkert af þessu skaltu athuga hvort Vaka eigi þennan ,,throttle valve controller" nýjan. Þeir eru nokkuð seigir í svona varahlutum og sanngjarnir í verði.

Ford Explorer: Geta ný dekk aukið eyðslu?
Spurt: Fyrir um viku síðan endurnýjaði ég dekkin undir Ford Explorer XLT með 6 síl. 4.0 lítra vél. Bíllinn er af árgerð 2007 og ekinn 67 þús. Km. Hann var enn á upprunalegu dekkjunum af tegundinni Good Year. Þau voru orðin áberandi slitin.
Í staðinn keypti ég heilsársdekk af tegundinni Hercules All trac A/T. Samkvæmt ráðleggingum dekkjamanna valdi ég stærðina 245/70R16 í stað 235/70 R16 sem upphaflega voru undir bílnum og mér var sagt að flestir gerðu. Vandamálið er að eyðslan hefur rokið upp um allt að 3 lítra á hundraðið í innanbæjarakstri samkvæmt eyðslumælinum, þó hef ég verið að aka eins sparlega og ég get. Getur þetta verið vegna þess að dekkin eru grófari og betri í snjó eða spilar inní að þau eru með 10 mm breiðari sóla. Mér finnst þetta mikill munur á eyðslu fyrir ekki meiri stærðaraukningu. Hver getur skýringin verið?

Svar: Ég þekki ekki þessi dekk af eigin raun - en oft eru það einfaldlega gæði dekkja, of stífar hliðar, sem ráða eyðslu - þessi eyðsluaukning er greinilega meiri en 3 lítrar þar sem þú ert að bera saman við mikið slitin dekk en ekki t.d. ný BFGoodrich. Nýju dekkin eru rúmlega 4% hærri sem ruglar eyðslumælinn - gerir það að verkum að eyðslan mælist meiri en hún er í raun og veru.
Ónógur þrýstingur eykur eyðslu. Hafðu 36 pund í dekkjunum og sjáðu hverju það breytir (það er eðlilegur þrýstingur í tæknilega rétt byggðum dekkjum núorðið).

ÁBENDING:
Það kemur fyrir hjá bestu bílum að stimplar festast í bremsudælum, oftast að framan. Í verstu tilfellum getur hjól festist algjörlega nái bremsudælan að hitna og þenjast. Þetta getur komið sér afar illa t.d. úti á landi og haft í för með sér mikinn kostnað við að koma bílnum á verkstæði þar sem hann verður varla fluttur öðru vísi en á vagni. En til er ráð við þessu. Sé krafttöng höfð á meðal verkfæra í bíl má klemma bremsuslöngu viðkomandi hjóls saman, bíða þar til dælan hefur kólnað, og aka þá bílnum varlega heim eða á verkstæði.
Þess verður að gæta að töngin geti ekki orðið á milli og teppt hreyfingu eða stefnu hjóls.
221
Lexus: Sparaðu 300 þúsund
Spurt: Ég er með Lexus RX 300, árgerð 2000, sjálfskiptan, ek. 170.000 km. Bíllinn hefur fengið reglulegt viðhaldseftirlit. Í bílnum er einhvers konar aukahljóð (urg eða suð) sem Toyota-verkstæðið á Akureyri segir mér að komi frá sjálfskiptingunni. Nú hafa bæst við hnökrar í skiptinguna þegar hann skiptir sér í efsta gír hvort sem yfirgírinn er virkur eða ekki. Nýlega var skipt um vökva og síu og ekki gerð nein athugasemd við ástand þeirra. Umboðið hér telur að taka þurfi skiptinguna úr og endurbyggja hana fyrir 500-800 þús. Kr. Hefur þú einhverja hugmynd um hvað þetta gæti verið og er þá eina ráðið að fara þessa kostnaðarsömu leið?

Svar: Lýsingin bendir til þess að aflskiptir (convector) sé bilaður og plánetugír slitinn. Fáðu þá hjá Bílvirkja á Akureyri til að taka skiptinguna úr. Sendu Jeppasmiðjunni á Ljónsstöðum við Selfoss aflskiptinn til viðgerðar og fáðu nýjan plánetugír hjá umboðinu, Jeppasmiðjunni eða Bifreiðastillingu í Kópavogi (Pétur Oddgeirsson) og láttu þá hjá Bílvirkja svo setja skiptinguna saman. Mér kæmi ekki á óvart þótt þú slyppir með 400 þús. Kr. og skiptingin yrði sem ný.

Hvar fæ ég millikassa í Starex?
Spurt: Er með Hyundai Starex af árgerð 2000, sjálfskiftann. Skiftingin og millikassi brotnuðu og eru ónýt. Hef verið að leita að þeim hlutum en fáir kannast við þessa bíla sjálfskipta. Gætir þú gefið mér upplýsingar um hvort nota mætti þessa hluti úr einhverri annarri bílategund?

Svar: Drifbúnaðurinn í Hyundai Starex er sá sami og í Mitsubishi L300 fram að 1995. Sjálfskiptingin er sú sama og notuð var í Mitsubishi fram að 2000 og gæti passað úr Pajero eða Galoper. Prófaðu að tala við þá hjá Japönskum vélum í Hafnarfirði.

Hummer H1 er vondur ,,bisness"
Spurt: Ég er að spá í kaup á jeppa og hef verið að skoða stóra Hummer af árgerð 1998 með 6.5 lítra GM Dieselvél. Bíllinn er ekinn innan við 50 þús. Km. Og sett á hann 4,5 mkr. Las á síðunni þinn eitthvað slæmt um Hummer. Mundir þú ráða mér frá því að kaupa svona jeppa?

Svar: Já það myndi ég gera. Líklegasta ástæða þess hve lítið þessi Hummer er ekinn er að hann hafi verið ónothæfur vegna bilana stærsta hluta skráningartímans. Þrátt fyrir tröllslegt útlitið er Hummer H1, eins og þessi gerð nefnist, frægur fyrir að hafa hæstu bilanatíðni sem skráð er á listum bandarísku neytendasamtakanna (Consumer Union). Deila má um gæði hönnunarinnar en smíði og samsetning þessa eyðsluháks er einstakt klúður. Sá brandari gekk á sínum tíma að eina ástæðan fyrir því að bandaríski herinn gat notað þessa gallagripi var að herinn fékk 5 bíla til að hafa einn í nothæfu standi. Sá sem kaupir svona bíl fyrir 4,5 milljónir króna kallar yfir sig mikil og dýr vandamál + leiðindi, að mínu mati.

ÁBENDING:
Framundan er frost og umhleypingur. Á bensínstöðvum fást túpur með silikón-smurefni og áföstum svampi til að bera á þéttingar í körmum og á hurðum bíla. Efnið kemur í veg fyrir að hurðir frjósi fastar í dyrum bíla. Á bensínstöðvum fæst einnig sílikón á úðabrúsa til að úða í rúðuföls þannig að rafknúnar rúður frjósi ekki fastar og renni auk þess léttar upp og niður. Sá sem tekur með sér 2ja lítra gosflösku með volgu vatni (ekki heitu) og hellir á ísaða framrúðuna er fyrstur af stað (svo er bar aað muna að taka gosflöskuna með sér inn þegar komið er á vinnustaðinn og endurtaka leikinn þegar halda á heim).

220
Gírgnauð í Subaru Forester
Spurt: Um er að ræða 2007 árg. af Forester. Þegar farið er upp langar brekkur eða dreginn vagn og álag á vélina eykst heyrist aukahljóð frá drifbúnaðinum, eins og marri í drifskafti eða gnauði í gírkassa eða drifi. Hljóðið heyrist aldrei þegar álag er lítið og það hverfur ekki þótt yfirdrifið sé tekið af (OD). Búið er að skoða allt mögulegt á verkstæði, svo sem hjöruliði, drifsköft o.fl. en hvergi finnst neitt sem gæti orsakað þetta aukahljóð. Þetta er orðið æði dýr bilunarleit. Ég veit um fleiri Subaru-eigendur sem hafa kvartað undan þessu. Hefur þú einhverjar skýringar?

Svar: Undir þessum bílum er útblásturskerfi úr álblönduðu stáli sem lengist meira en venjulegt stál við hitnun. Þegar álag eykst á vélina eykst hitinn í útblæstrinum nægilega mikið til að rörin lengjast um allt að 5 mm. Það nægir oft til þess að rör snerti bolta í dráttarbeislinu. Skoðaðu festingarnar á beislinu og lagfærðu þannig að þú getir aukið minnsta bil á milli bolta og rörs. Þá áttu að vera laus við þetta vandamál.

Loftflæðisskynjari - til hvers?
Spurt: Ég er með 2006 árgerð af Mitsubishi Pajero 3.2 DiD. Hann hefur verið að eyða um 10 lítrum á Keflavíkurveginum. En fyrir skömmu jókst eyðslan markvert og ég mæli hann núna í allt að 15 lítrum. Jeppinn er óbreyttur að öðru leyti en 33" dekk. Bilunarljósið hefur ekki kviknað. Hvað getur valdið svona snöggri breytingu á eyðslu?

Svar: Þessir Pajero Diesel (DiD) eru með beina innsprautun frá forðagrein (Common rail) og eru með sparneytnustu jeppum af stærri gerðinni. Munurinn á eldri Diesel-kerfum með olíuverki og nýrri með forðagrein (án olíuverks) er fólgin í því hvernig magni eldsneytis og áhrifum forþjöppu er stýrt. Stýribreytan, þegar um olíuverk er að ræða, er snúningshraði vélarinnar en loftflæðið (inngjöfin) inn í soggreinina þegar um er að ræða forðagrein. Eldsneytið er undir miklum stöðugum og jöfnum þrýstingi í forðagreininni, án tillits til snúningshraða vélarinnar. Tölva stjórnar ýrun rafknúinna spíssa. Til þess að tölvan viti hve miklu magni hún eigi að hleypa á hvern spíss/brunahólf þarf hún boð um hvernig bílstjórinn beitir inngjöfinni. Þau boð fær hún frá loftflæðiskynjaranum, stykki sem er í barkanum á milli lofthreinsara og inngjafarkverkar á soggreininni, sem mælir loftmagnið og gefur tölvunni til kynna hve mikið eldsneyti þurfi á móti því. Við sjávarmál inniheldur loft 21% súrefni. Súrefni leiðir rafstraum. Loftflæðisskynjarinn er með örfínan vír úr hvítagulli (platínu) og breytilegt magn súrefnis gerir það að verkum að spennan yfir vírinn er breytileg og segir tölvunni til um loftmagnið. Til þess að tryggja sem námkvæmasta mælingu hleypir tölvan straum á þennan vír í hvert skipti sem svissað er á; hann glæðist og brennir af sér óhreinindum. Þessi stýring inngjafar er mun nákvæmari en hægt er að ná með olíuverki, jafnvel tölvustýrðu. Árangurinn er aukið afl og sparneytni. Stundum gerist það að einhver óhreinindi brenna ekki af vírnum og mæling hans verður ónákvæm. Það getur valdið því að eyðsla eykst á skömmum tíma og alls konar gangtruflanir og dyntir koma í vélina. Með ítrustu varkárni má stundum hreinsa platínuvírinn í loftflæðiskynjaranum. Það er gert með þynni eða brennsluspritti og mjúkum tannbursta.

ÁBENDING:
Gangsetning bensínvélar í kulda verður auðveldari sé þess gætt að stilla ljósrofann á stöðuljós áður en startað er. Margir bílar eru með dagljós sem kvikna um leið og svissað er á - þau taka straum og lækka spennuna þannig að startarinn vinnur ekki með fullum afköstum.
Auðvelda má gangsetningu Diesel-vélar með því að forhita 2-3 sinnum með ökuljósin slökkt áður en startað er.

226
Jeep Grand Cherokee
Spurt: Ég ætla að skipta um bíl og er að velta fyrir mér Jeep Grand Cherokee Laredo, árgerð 2005- 2007. Einhver sagði mér að einhver vélin í þessum bílum væri með gallaðar ventlastýringar. Er eitthvað til í því? Var að lesa umsögn um eldri árgerðir af þessum bílum á vefsíðunni þinni (Bílaprófanir). En langar að vita hvernig þeir nýrri hafi reynst. Eru þeir ekki allir fjórhjóladrifnir? Hvernig er þjónustan fyrir þessa bíla? Ég er spenntur fyrir V8 4,7 lítra vélinni. Hvernig hefur hún reynst? Hvað ætti maður að gera ráð fyrir mikilli eyðslu?

Svar: Grand Cherokee kom með 235 ha 4.7 V8-vél 1999 og út árgerð 2004. Árgerð 2002, til og með árgerð 2004, var fáanleg með 265 ha 4.7 V8 (HO = High Output). Árgerð 2005 er hins vegar alveg nýr og breyttur bíll en samt fáanlegur með þessari 4.7 HO-vél en með verulega bættum mengunarvörnum frá og með árgerð 2008. Þeir sem hafa farið að leiðbeiningum um forvarnarviðhald og sinnt reglulegu eftirliti og olíuskiptum hafa nánast undantekningarlaust góða reynslu af Grand Cherokee 4.7 og 4.7 HO (sem er skemmtilegri). Fjórhjóladrifið er sítengt (QuadraTrac) með takkavirku lágu drifi. Vél- og drifbúnaður hefur reynst mjög vel. Það kann að vera að einhver vandamál með ventlastýringar hafi verið í eldri árgerðum þótt ég kannist ekki við það sem neinn faraldur. Þetta er einn mest seldi bíllinn í Bandaríkjunum fyrr og síðar. Hann væri það ekki ef hann væri einhver gallagripur en vegna þess hve eigendur eru margir er enginn furða þótt jarmurinn í þeim heyrist langar leiðir - enda eru Bandaríkjamenn einstakir nöldrarar varðandi bíla. Eyðslan í blönduðum akstri er 16-17 lítrar (eyðslan er talsvert minni sé notað V-Power-bensín). Mín niðurstaða: - Þessir jeppar eru raunverulegur lúxus, enda ,,alvöru bílar" og ódýrir miðað við gæði og búnaðarstig. Bíljöfur í Kópavogi sérhæfir sig í þjónustu við Jeep/Chrysler-bíla. IB og Jeppasmiðjan á Selfossi hafa veitt góða þjónustu varðandi viðgerðir og varahluti auk þess sem Bílabúðinni í Kópavogi hefur átt eða pantað flesta hluti í þessa bíla.

Ford Econoline: Engin lausgangsstýring
Spurt: Econoline 7,3 lítra turbo-Diesel. Forhitar eðlilega og góð í gang. Á að bæta við inngjöf í lausagangi og draga úr þegar hún hitnar. Eftir að skipt var um sleflagnir og þéttingar virkar þessi sjálfvirka inngjafarstýring ekki og verður því að standa aðeins á gjöfinni á meðan vélin er að hitna. Það er nánast eins og eitthvað hafi bara dottið úr sambandi. Ég er búinn að yfirfara allar tengingar í kring um forhitunarbúnaðinn og allt sem ég sé nálægt eldsneytiskerfinu, en án árangurs. Vélin gengur samt vel eftir að hafa hitnað. Hvað getur valdið þessu?

Svar: Á þessum 7.3 Navistar-vélum (gamli Nallinn á undan PowerStroke) er hröðun lausagangsins framkvæmd með segulrofa á olíuverkinu (Fast Idle Solenoid). Hann fær rafboð frá skynjara á milliheddinu nálægt vatnshosunni. Hefurðu ekki bara gleymt að tengja þennan pung eða leiðslan frá skynjaranum losnað af? (Í PowerStroke er forhituninni og lausaganginum stýrt með vélartölvunni).

Stirt stýri í Opel
Spurt: Stundum er vökvastýrið í Opelnum mínum stirt fyrst þegar bílnum er ekið af stað. Þá þarf töluvert átak til þess að snúa stýrinu. Hvað getur valdið þessu?

Svar: Vanti ekki vökva á stýrið er hjöruliður á stýrisstönginni ónýtur.

Meira brotajárn

Aftur á aðalsíðu

Tæknigreinar

PISTLAR